جمعه 27 مهر 1397 - 09 صفر 1440
آخرین بروزرسانی : دوشنبه بیست و سوم مهر 1397 ساعت 01:30
صفحه اصلی نقشه سایت تماس با ماورود به سایت
 
مهمان : 0
امروز : 96
ديروز : 113
ماه : 8569
سال جاری : 77467
تعدا مطالب : 170
كل : 78467
 
  واحد اشعه
                  
بخش
اشعه:

واحد اشعه از بخشهای تخصصی تولید فرآورده های خونی است که با ارائه درخواستهای مربوطه از سوی پزشکان اقدام به تولید محصولات خونی اشعه دیده می نماید. در بخش گاما سل فرآورده های خونی تحت تابش اشعه گاما با منبع عنصر سزیم - 137 قرار می گیرند، که باعث غیر فعال شدن گلبولهای سفید و جلوگیری از عارضه خطرناک بیماری پیوند علیه میزبان (GVHD)می شود. این عارضه ضمن ردپیوند برای بیماران کشنده خواهد بود.
کیسه خون در دستگاه گاما سل 3000 که نام خود را از اشعه ای که ساطع می کند گرفته است، قرار داده شده و در طی یک فرایند 5-10 دقیقه ای  اشعه داده می شود که این امر موجب غیر فعال شدن لنفوسیتهای موجود در فراورده خونی می شود.برای تایید رادیاسیون به کیسه از یک برچسب دارای فیلم رادیوکروم استفاده می شود.در صورتی که میزان اشعه تابیده شده کافی باشد قسمت قرمز برچسب سیاه رنگ می شود. کیسه خونی که اشعه داده می شود نه برای بیمار ، نه برای همراهان و نه برای پرسنل بیمارستان هیچ خطری نخواهد داشت و دستگاه نیز کاملا ایمن است.
بیمارانی که می توانند بیشترین بهره را از این فناوری ببرند شامل بیماران پیوندی که بر اثر دارو سیستم ایمنی آنها ضعیف می شود، بیماران سرطانی تحت شیمی درمانی و پرتو درمانیهای وسیع، نوزادان با وزن خیلی کم و افرادی که نیاز به دریافت پلاکت بخصوص از فامیلهای درجه یک خود دارند
بطور کلی برای بیماران زیر بایستی فراورده های اشعه دیده سلولی تزریق گردد          
1-جنین/شیرخوار(4> ماه)
2-انتقال خون داخل رحمی
3-نوزاد نارس
4-نقص ایمنی مادرزادی
5-بدخیمی های هماتولوژیک مثل لوسمی، لنفوم ،انمی اپلاستیک ،میلوم مولتیپل و....
6-تومورهای توپر در اطفال مانند نوروبلاستوم و سارکوم
7- دریافت کنندگان خون یا فرآورده های سلولی از نزدیکان با قرابت ژنتیکی حتی بدون کاهش ایمنی
8-دریافت کنندگان سلولهای بنیادی خون محیطی و یا دریافت کنندگان پیوند مغز استخوان الوژنیک
9- شیمی درمانی سنگین به ویژه با آنالوگ های پورین
10-لوپوس یا هر وضعیت دیگری که بیمار به فلودارابین احتیاج داشته باشد.(مثل CLL)
  •  
تابش اشعه موجب نشت اندکی پتاسیم از گلبولهای قرمز می شود.برای کاهش خطر هیپرکالمی در نوزادان یا مبتلایان به نارسایی کلیه می توان از خون شسته اشعه دیده استفاده کرد.
اشعه روی پلاکت و طول عمر نگهداری ان تاثیری ندارد.
گلبول قرمز متراکم تا 28 روز پس از جمع اوری می تواند اشعه داده شود و تا 14 روز پس از پرتودهی یا 28 روز بعد از جمع اوری (هرکدام نزدیک تر باشد) می تواند استفاده شود.
اگر کیسه خون برای نوزادان و شیرخواران اشعه داده شد باید در عرض 48 ساعت مصرف شود.
 
 Transfusion Associated- Graft Versus Host Disease
 
                                       
 
واکنش بافت پیوندی بر علیه میزبان وعلت ایجاد آن:
TA-GVHD یکی از عوارض تاخیری ونادر تزریق خون می باشد که ناشی از تزریق لنفوسیتهای فعال ایمونولوژیکی به درون یک میزبان دچار ضعف ایمنی است. لنفوسیت در بافت لنفویید یا خونساز میزبان جای گرفته وآنتی ژنهای موجود در سطح سلول های میزبان را بعنوان ماده خارجی شناسایی کرده و بر علیه میزبان پاسخ ایمنی سلولی یا همورال ایجاد می نماید که به این حالت سندرم  GVHD  اطلاق میگردد.که در نوع حاد پاسخ ایمنی سلولار ودر نوع مزمن پاسخ ایمنی سلولار وهمورال می باشد.این عارضه در کمتر از 30 روز بعد از تزریق خون بروز می کند(اغلب 8-10روز)واغلب اعضا به خصوص پوست،کبد،مغزاستخوان وگوارش را شدیداً مبتلا نموده وبا علایمی مانند راش ماکولو پاپولر،هپاتومگالی،تب انتروکولیت با اسهال آبکی ودر فرم شدید Bullae  بروزمی نماید.(راش ابتدا روی تنه ظاهرشده وسپس انتهاها را درگیر می کند)
علایم آزمایشگاهی شامل افزایش آنزیمهای کبدی،هیپربیلی روبینمی و پان سیتوپنی می باشدو تشخیص بیماری عموما پس از مرگ صورت می گیرد اما علایم بالینی و آزمایشگاهی ونهایتا بیوپسی پوست در یک بیمارمستعد به تایید تشخیص کمک می کند.(برجسته ترین نشانه ها در بیوپسی پوست افزایش کلاژن است)
عارضه معمولا به اکثر رژیم های درمانی پاسخ نمی دهدومرگ ومیر در عارضه GVHD  TA- حدودا84 تا بیش از 90% بوده وعلت آن خونریزی وعفونت است.
خطر ایجاد عارضه  TA- GVHDبستگی به درجه ضعف ایمنی گیرنده وتعداد وقدرت تکثیر لنفوسیتهای Tتزریقی  وپذیرش در گیرنده دارد.
بیماران درمعرض خطرعارضه  TA- GVHD:
1-بیمارانی که پیوند آلوژنیک یا اتولوگ سلول های پیش ساز خون دریافت کرده اند
2-مبتلایان به سندرم نقص ایمنی سلولی مادرزادی
3-درمان سرکوبگر سیستم ایمنی دربیماران سرطانی
4-پیوند اعضا(قلب،کبد،ریه)
5-نوزادان(تزریق خون داخل رحمی،نوزادان ناررس با وزن خیلی کم،نوزادان مبتلا به ترومبوسیتوپنی آلوایمیون)
6-بیماران با نقص ایمنی ناشی از شیمی درمانی یا پرتودرمانی(لوسمی،لنفوم،بیماری هوچکین و لنفوم ناشی از درمان با فلودارابین)
7-بیمارانی که از خویشاوندان درجه 1 یا 2 خود خون دریافت می کنند
8-تزریق پلاکت و سایر فراورده ها با HLA متجانس
9-تومورهای توپر
فراورده هایی که منجر به ایجاد عارضه
TA- GVHD  میگردد:

1- خون کامل(WB)
2-گلبول قرمز متراکم(PC)
3- پلاکت(PLT)
4- گلبول سفید
توجه:مصرف فراورده های پلاسمایی(FFP،CP) ،ایمونوگلبولین وآلبومین منجر به ایجاد این عارضه نمی گردند.
 پیشگیری:
با شناسایی افراد مستعد TA- GVHD،اشعه دادن به فراورده های خونی قبل از تزریق می تواند ازبروز آن جلوگیری نماید.
نوع،میزان ومکانیسم اثر اشعه:
اشعه انتخابی برای این منظور،اشعه گاما می باشد وچشمه رادیو اکتیو، سزیوم137  است و میزان آن 25 گری یا 2500 راد می باشد که تابش این اشعه به فراورده های خونی منجر به غیر فعال شدن لنفوسیتهای داخل کیسه شده واز انجام میتوز برای پاسخ واکنش ایمنی وایجاد آسیب به بافتهای گیرنده جلوگیری می نماید.لازم به ذکر است تابش این اشعه هیچگونه تاثیر نامطلوبی بروی سلولها وکیسه حاوی فراورده نداشته وخطر تابش اشعه بیمار و همراهان وی و پرسنل تزریق را تهدید نمی کند.
توجه:اشعه گاما هیچگونه تاثیری بروی ویروسهای داخل سلولی مانند ویروس سایتومگال در پیشگیری ازبیماریهای منتقله یا عوارضی مانند آلوایمونیزاسیون یا واکنش تب زای غیرهمولیتیک ندارد.
تاریخ مصرف فراورده اشعه داده شده:
درمورد پلاکت تاریخ مصرف تغییر نمی کند اما در مورد کیسه حاوی خون،تاریخ انقضا تغییرخواهد کرد بدین صورت که اگر درعرض 14 روز اول اززمان خونگیری پرتودهی انجام گیرد،طول مدت نگهداری به 28 روز کاهش می یابد و در صورتیکه پس از 14 روزاز زمان خونگیری پرتودهی انجام شود تاریخ انقضا 5 روز پس ازپرتودهی و یا تاریخ انقضای اصلی کیسه(هر کدام زودتر بود)می باشد.
توجه:کیسه های خون حاوی CPDA1 در سیستم بسته تا 35 روز وکیسه های حاوی SAGM تا 42 روز قابل نگهداری میباشند.
علت کاهش تاریخ مصرف خون اشعه داده شده:
بدنبال پرتودهی به فراورده خونی آسیب مختصری در غشای گلبول قرمز ایجاد شده و باعث خروج پتاسیم از سلول و ایجاد هیپرکالمی میگردد لذا تاریخ انقضا کیسه خون کاهش می یابد. به همین دلیل در نوزادان و بیمارانی که در معرض هیپرکالمی می باشند خون اشعه داده شده باید ظرف 24 ساعت مصرف گردد در غیر اینصورت قبل از تزریق میبایست شسته شده تا ازعواقب وخیم هیپرکالمی روی قلب جلوگیری شود.
توجه: هرچند تزریق خون اشعه داده شده در اندیکاسیونهای اشاره شده توصیه میشود ولی خطر  TA- GVHD بسیار کم بوده و در مواقع اورژانس ممکن است زمان برای تهیه آن وجود نداشته باشد که در این صورت تامین سریع خون مهمتر از انتظار برای تهیه خون اشعه دیده بوده و پزشک معالج در مورد خطرات هر یک قضاوت خواهد کرد.
مراحل درخواست و تحویل فراورده اشعه داده شده:
ارسال فراورده CrossMatch بهمراه فرم درخواست 
توجه:دمای نگهداری و نحوه تزریق فراورده اشعه داده شده تفاوتی با فراورده اشعه داده نشده ندارد.
-استفاده ازفیلترهای کاهنده لکوسیت در حین تزریق نیاز به خون اشعه داده شده جهت جلوگیری ازبروز عارضه TA- GVHD را برطرف نمی نماید.
-در صورت عدم مصرف فراورده اشعه داده شده برای بیمار مورد نظرمی توان آن را ذخیره و باتوجه به تاریخ انقضای آن برای سایر بیماران نیازمند استفاده کرد.
-اگرچه در جریان بیماری AIDS ایمنی سلولی سرکوب می گردد و از نظر تئوری خطر بروزGVHD بدنبال تزریق وجود دارد، با این وجود هیچ موردی از بروزعارضه در مبتلایان به AIDS گزارش نشده است واحتمالا ناشی از آسیب ماکروفاژهای بیمار مبتلا می باشد که نمی تواند آنتی ژنها را به سلولهای T معرفی کند ویا به علت آلوده شدن لنفوسیتهای CD4+ اهدا کننده می باشد.